Uitwendige oorontsteking: herkennen en behandelen

Oorpijn kan verschillende oorzaken hebben, maar een uitwendige oorontsteking is een van de meest voorkomende. Deze infectie is meestal onschuldig, maar kan wel complicaties veroorzaken als ze niet tijdig behandeld wordt. Daarom is het belangrijk om te weten wat de oorzaken, symptomen en behandelingen zijn.

Wat is een uitwendige oorontsteking?

Een uitwendige oorontsteking is een infectie van de huid in de gehoorgang – het kanaal dat de oorschelp met het trommelvlies verbindt.

In tegenstelling tot een acute middenoorontsteking (middenoor) of een sereuze oorontsteking (vocht achter het trommelvlies), is deze vorm goedaardig en niet besmettelijk.

Goed om te weten: deze ontsteking komt vooral in de zomer voor, door zwemmen, en staat daarom ook bekend als “zwemmersoor”.

Voor meer informatie over de verschillende types van oorontstekingen kan u op deze pagina terecht.

 

Wat zijn de belangrijkste oorzaken?

Water dat na het zwemmen in de gehoorgang achterblijft, geeft vaak dat vervelende gevoel alsof je nog steeds onder water zit. Het vocht creëert een ideale omgeving voor bacteriën en schimmels om zich te ontwikkelen en een ontsteking te veroorzaken.

• Bacterieel: in 9 op de 10 gevallen is zwemmersoor het gevolg van bacteriegroei (streptokokken, pneumokokken, stafylokokken…).
• Schimmel: ook schimmels zoals Aspergillus kunnen een uitwendige oorontsteking veroorzaken.

Activiteiten in onbehandeld water (rivier, meer, slecht onderhouden zwembad) vergroten het risico nog meer.

Wat zijn de risicofactoren?

Iedereen kan een uitwendige oorontsteking krijgen – jong of oud. Maar bepaalde factoren maken je gevoeliger:

• Huidaandoeningen: eczeem, psoriasis of seborroïsche dermatitis in de gehoorgang.
• Anatomie: een smalle, gebogen gehoorgang of veel haargroei belemmert de natuurlijke reiniging.
• Agressieve reiniging: te vaak of te hard schoonmaken met irriterende producten (zeep, shampoo, badschuim).
• Voorwerpen in het oor: vingers, wattenstaafjes of andere objecten kunnen kleine wondjes veroorzaken en infecties uitlokken.
• Vochtige omgeving: veelvuldig contact met water (zwemmen, lange douches) maakt de gehoorgang minder zuur, waardoor micro-organismen zich gemakkelijker vermenigvuldigen.
• Oorsmeerprop: overtollig oorsmeer kan vocht vasthouden en een voedingsbodem vormen voor bacteriën.

• Irritatie door hulpmiddelen: langdurig gebruik van oordopjes, hoofdtelefoons of hoortoestellen kan de gehoorgang irriteren.
• Kwetsbare groepen: mensen met een verzwakt immuunsysteem (bijvoorbeeld ouderen of diabetici) en actieve zwemmers of surfers lopen extra risico.

Als een uitwendige oorontsteking niet goed behandeld wordt, kan ze dieper uitbreiden, de gehoorgang of zelfs het middenoor bereiken. In zeldzame gevallen kan de infectie doorslaan naar het bot achter het oor en mastoïditis veroorzaken – een ernstige complicatie die snel medisch ingrijpen vereist.

Hoe wordt een uitwendige oorontsteking vastgesteld?

Een zwemmersoor mag je niet onderschatten. Als het niet correct behandeld wordt, kan het ernstige complicaties veroorzaken. Bij twijfel of aanhoudende symptomen is het belangrijk om snel een gehoorspecialist, huisarts of NKO-arts te raadplegen voor een nauwkeurige diagnose.

Het klinisch onderzoek verloopt in twee stappen:

1. Evaluatie van de pijn: de arts kijkt of het oor pijnlijk is door er lichtjes aan te trekken of door op het kraakbeenflapje aan de ingang van de gehoorgang (de tragus) te drukken.
2. Otoscooponderzoek: met een otoscoop bekijkt de arts de gehoorgang. Bij een uitwendige oorontsteking ziet men vaak roodheid, zwelling en soms etterige afscheiding.

Dankzij dit onderzoek kan de arts een uitwendige oorontsteking duidelijk onderscheiden van andere aandoeningen zoals een middenoorontsteking, een steenpuist of een oorsmeerprop. Bij een bacteriële infectie kan een staal van de afscheiding genomen worden om de verantwoordelijke kiem te identificeren en het antibioticum daarop af te stemmen.

Welke behandelingen verlichten een uitwendige oorontsteking?

Goed nieuws: een uitwendige oorontsteking kan gemakkelijk behandeld worden met verschillende therapieën. Deze worden gekozen op basis van de ernst van de infectie, de gezondheidstoestand van de patiënt en zijn of haar leeftijd.

Medicinale behandelingen

Alleen een arts kan na een volledig onderzoek medicatie voorschrijven. Mogelijkheden zijn:

• Oordruppels: meestal het eerste middel, met antibiotica of antischimmelmiddelen afhankelijk van de oorzaak.
• Antibiotica via de mond: enkel bij ernstige gevallen, zoals een necrotiserende otitis externa of een ontsteking van het oorschelp (perichondritis).

Pijnverlichting

Een acute uitwendige oorontsteking kan hevige pijn veroorzaken, vooral bij kinderen en ouderen. Pijnstillers zoals paracetamol, die zonder voorschrift verkrijgbaar zijn, kunnen verlichting geven. Toch blijft het belangrijk om een arts te raadplegen om de juiste behandeling en dosering te bepalen.

Aanvullende behandelingen

Naast klassieke medicatie kunnen natuurlijke middelen de klachten soms verlichten. Bepaalde essentiële oliën, zoals lavendel en tea tree, hebben ontstekingsremmende en antiseptische eigenschappen.

Veelgebruikte producten zijn bijvoorbeeld:

• Tegen pijn: lavendel, geranium
• Tegen infecties: tea tree, niaouli, eucalyptus
• Verdunnen in: olijf- of ricinusolie

Let op: etherische oliën zijn zeer geconcentreerd en kunnen de huid irriteren. Verdun ze altijd in een plantaardige olie en doe vooraf een huidtest in de elleboogplooi.

Bij twijfel of blijvende klachten: raadpleeg een arts of laat een hoortest uitvoeren in een Audika-centrum.

Maak een afspraak

Welke complicaties kunnen ontstaan bij een onbehandelde uitwendige oorontsteking?

Het oor is een gevoelig orgaan: zelfs een kleine infectie kan grote gevolgen hebben. Onbehandeld kan een uitwendige oorontsteking leiden tot ernstigere complicaties zoals meningitis of gedeeltelijk tot volledig gehoorverlies.

Chronische uitwendige oorontsteking

Als de ontsteking na vier weken niet geneest of regelmatig terugkomt, spreekt men van een chronische vorm. Deze kenmerkt zich door aanhoudende jeuk en terugkerende infecties. Krabben verergert het probleem en kan leiden tot verdikking van de huid in de gehoorgang.

Maligne (necrotiserende) uitwendige oorontsteking

Deze zeldzame, maar ernstige vorm beperkt zich niet tot de gehoorgang. De infectie kan zich uitbreiden naar het slaapbeen en andere schedelbotten, met zware complicaties tot gevolg.

Typische symptomen zijn:

• hevige pijn
• etterige afscheiding
• gehoorverlies (hypo-akoesie)
• aangezichtsverlamming
• neurologische complicaties

Deze vorm treft vooral mensen met een verzwakt immuunsysteem of diabetes. De behandeling vereist intraveneuze antibiotica, gecombineerd met lokale verzorging en soms aanvullende medicatie.

Hoe voorkom je een uitwendige oorontsteking bij kinderen en volwassenen?

Een goede oorhygiëne en enkele voorzorgsmaatregelen helpen om de kans op een uitwendige oorontsteking te verkleinen:

• Steek niets in je oren: vermijd vingers, wattenstaafjes en andere voorwerpen.
• Voor het zwemmen: enkele druppels olijf- of minerale olie kunnen helpen om water af te voeren en oorsmeer zachter te maken.
• Tijdens het zwemmen: draag een siliconen badmuts en aangepaste oordopjes.
• Na het zwemmen: droog je oren goed door je hoofd naar elke kant te kantelen zodat water vanzelf wegloopt.

Let op! Stilstaand water en slecht onderhouden zwembaden zijn broeihaarden van bacteriën. Om volop van het zwemmen te kunnen genieten, kies je best voor proper en goed onderhouden water.

Bronnen

• Medisite, Otite externe (otite du baigneur) : symptômes, causes, traitements, URL : https://www.medisite.fr/maladies-orl-et-respiratoires-otite-externe-otite-du-baigneur-symptomes-causes-traitements.5540448.196464.html
• Ameli, site de l'Assurance Maladie, Symptômes, diagnostic et évolution d’une otite externe, URL :https://www.ameli.fr/assure/sante/themes/otite-externe/symptomes
• Doctissimo, L'otite externe : la reconnaître et la traiter, URL : https://www.doctissimo.fr/sante/maladies/maladies-orl/lotite-externe-la-reconnaitre-et-la-traiter/6fa3bc_ar.html